Prawo do stosowania przez pracowników posiadających licencję pracownika ochrony fizycznej, środków przymusu bezpośredniego wynika z zapisu ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobów użycia przez pracowników ochrony środków przymusu bezpośredniego.

W myśl art. 36 ust.1 pkt. 4 wspomnianej ustawy, pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia, w granicach chronionych obiektów i obszarów ma prawo do stosowania środków przymusu bezpośredniego, w przypadku zagrożenia dóbr powierzonych ochronie lub odparcia ataku na pracownika ochrony.

Z cytowanego przepisu wynika, że pracownik ochrony może zastosować środki przymusu bezpośredniego, w jednym z dwóch przypadków:

 zagrożenia dóbr powierzonych ochronie,
 odparcia ataku na pracownika ochrony.

W sytuacji gdy pracownik ochrony, wykonuje zadania ochrony osób i mienia poza granicami chronionych obiektów i obszarów ma on zgodnie z zapisem art. 37 ustawy prawo do:

 ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych osób Policji
 użycia podczas konwojowania wartości pieniężnych oraz innych przedmiotów wartościowych lub niebezpiecznych następujących środków przymusu bezpośredniego: siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony, kajdanek, pałek obronnych wielofunkcyjnych, paralizatorów elektrycznych, broni gazowej i ręcznych miotaczy gazu.

Pracownik ochrony przed zastosowaniem środków przymusu bezpośredniego obowiązany jest do wezwania osoby do zachowania się zgodnego z prawem oraz do uprzedzenia, że w przypadku niepodporządkowania się wezwaniu zostaną użyte wobec niej środki przymusu bezpośredniego.

Jednakże zgodnie z treścią przepisu §1 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, pracownik ochrony może odstąpić od wzywania osoby do zachowania zgodnego z prawem oraz od uprzedzenia jej o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego, jeżeli zwłoka groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia pracownika ochrony lub innej osoby, a także chronionego mienia.

Z powyższego zapisu wynika, że pracownik ochrony, biorąc pod uwagę całokształt sytuacji i wynikające z niej realne zagrożenie dla życia lub zdrowia jego bądź innej osoby, jak również chronionego mienia, ma prawo niezwłocznie zastosować środki przymusu bezpośredniego.

Należy w tym momencie wskazać na istnienie pewnych ogólnych zasad warunkujących zastosowanie przez pracownika ochrony środków przymusu bezpośredniego:

 zasada celowości – zgodnie z którą zastosowanie określonego środka przymusu bezpośredniego podyktowane jest okolicznościami danego zdarzenia,
 zasada proporcjonalności - pracownik ochrony wybiera taki środek przymusu, który najbardziej odpowiada sytuacji,
 zasada niezbędności – wskazuje na zastosowanie środka przymusu w granicach, które są konieczne do usunięcia stanu zagrożenia, a jednocześnie odstąpienia od użycia tych środków, jeżeli stan zagrożenia minął,
 zasada ostrzeżenia – przed zastosowaniem środka przymusu bezpośredniego pracownik ochrony winien uprzedzić osobę, że w razie niepodporządkowania się wezwaniu do zachowania zgodnego z prawem, zostaną użyte wobec niej środki przymusu bezpośredniego,
 zasada doboru środków – pracownik ochrony może, jeżeli uzna to za konieczne zastosować jednocześnie różne środki przymusu bezpośredniego,
 zasada minimalizacji środków – środek przymusu bezpośredniego winien w jak najmniejszym stopniu powodować dolegliwość osoby, w stosunku do której jest stosowany.

Katalog środków przymusu bezpośredniego zawarty został w art. 38 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia, zalicza się do nich: siłę fizyczną w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony, kajdanki, pałki obronne wielofunkcyjne, psy obronne, paralizatory elektryczne, broń gazową i ręczne miotacze gazu.

Warunki i sposoby użycia przez pracowników ochrony środków przymusu bezpośredniego określa wspomniane wyżej Rozporządzenie Rady Ministrów.

Zgodnie z tą regulacją siłę fizyczną stosuje się w celu odparcia zamachu na chronione osoby lub mienie, czynnej napaści na pracownika ochrony, obezwładnienia osoby, w związku ze zmuszeniem jej do wykonania polecenia lub w czasie ujmowania osoby, stwarzającej w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla chronionego mienia. Używając siły fizycznej, nie wolno zadawać uderzeń, chyba że pracownik ochrony działa w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na życie, zdrowie ludzkie lub chronione mienie.

Mając na uwadze, że życie i zdrowie ludzkie stanowią dobra najwyższe, także środki używane do ich ochrony muszą być adekwatne, stąd stosowanie w takich okolicznościach uderzeń, nawet powodujących poważne obrażenia osoby wobec której zostały użyte jest w pełni uzasadnione.

Kolejnym środkiem przymusu bezpośredniego są kajdanki. Zastosowanie kajdanek możliwe jest wobec osób ujętych, w celu udaremnienia ucieczki albo zapobieżenia czynnej napaści lub czynnemu oporowi.

Kajdanek nie stosuje się wobec osób, których wygląd wskazuje na wiek poniżej 17 lat, z wyjątkiem nieletnich w wieku powyżej 16 lat, podejrzanych o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu.

Osobie ujętej, w stosunku do której nie stosuje się szczególnych środków ostrożności, kajdanki zakłada się na ręce trzymane z przodu. W przypadku osób o silnej budowie ciała, podejrzanej o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, kajdanki można założyć na ręce trzymane z tyłu. Pracownik ochrony powinien zwrócić uwagę czy kajdanki założone są tak, aby nie tamowały obiegu krwi.

Kajdanki powinno się w miarę możliwości zakładać w pomieszczeniach zamkniętych lub w miejscach odosobnionych, przy udziale dwóch pracowników ochrony, z których jeden zakłada kajdanki, a drugi wykonuje czynności ubezpieczające.

Okoliczności zastosowania pałki ochronnej wielofunkcyjnej określa §5 rozporządzenia. Środek ten może być zastosowany w razie:  odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony lub pokonywania czynnego oporu,
 odpierania zamachu na chronioną osobę,
 przeciwdziałania kradzieżom lub niszczeniu mienia .

Nie wolno stosować pałki ochronnej wielofunkcyjnej wobec osób stawiających bierny opór. Zabrania się: zadawania uderzeń i pchnięć pałką obronną wielofunkcyjną w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, a także stosowania na te części ciała blokady i zakładania dźwigni, zadawania uderzeń rękojeścią pałki obronnej wielofunkcyjnej, stosowania pałki obronnej wielofunkcyjnej wobec osób, w stosunku do których użyto kajdanek.

Dopuszcza się zadawanie uderzeń i pchnięcia pałką obronną wielofunkcyjną we wszystkie części ciała w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie lub zdrowie pracownika ochrony lub innej osoby.

Kolejnym środkiem przymusu bezpośredniego jest pies obronny, który może być wykorzystany w następujących przypadkach:

 odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony lub chronione osoby,
 ujęcia osób.

Pies obronny powinien mieć założony kaganiec, za wyjątkiem przypadków, gdy pies obronny jest wykorzystywany wobec przestępcy posiadającego broń palną lub inne niebezpieczne narzędzie, w celu odparcia czynnej napaści.

Interpretacja powyższego zapisu prowadzi do wniosku, że pies obronny bez założonego kagańca może być wykorzystany wobec przestępcy, gdy łącznie spełnione zostaną dwa warunki; po pierwsze chodzi o osobę posiadającą broń palną lub inne niebezpieczne narzędzie, po drugie zaś musi dojść do czynnej napaści.

Za niebezpieczne narzędzie uznać można nóż, kij baseballowy, stłuczoną butelkę, siekierę jak również inne przedmioty pod warunkiem, że mogą być wykorzystane w celu pozbawienia życia lub zdrowia.

Ostatnią kategorię środków przymusu bezpośredniego stanowią: paralizatory elektryczne, broń gazowa i ręczne miotacze gazu. Można je stosować w następujących przypadkach:

 odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony lub osoby chronione,
 pokonywania czynnego oporu,
 bezpośredniego pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa przeciwko dobrom powierzonym ochronie,
 przeciwdziałania kradzieżom lub niszczeniu mienia,
 ujęcia osób.

Przy stosowaniu powyższych środków przymusu bezpośredniego należy zachować ostrożność, uwzględniając ich właściwości mogące stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego.

Szczegółową regulację dotyczącą miejsc, w których mogą być stosowane paralizatory elektryczne zawiera Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 września 1998 r. w sprawie określenia rodzajów obiektów, w których mogą być stosowane paralizatory elektryczne. Zgodnie z §1 tego rozporządzenia, do obiektów, w których mogą być stosowane paralizatory elektryczne, zalicza się:

 zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały chemiczne, toksyczne i wybuchowe,
 elektrownie i ciepłownie,
 stacje telewizyjne i radiowe,
 porty lotnicze i morskie,
 dworce komunikacji kolejowej i samochodowej,
 sale operacyjne w bankach,
 sale operacyjne w urzędach pocztowych i telekomunikacyjnych,
 pomieszczenia w urzędach administracji publicznej, muzeach i archiwach.

Jeżeli w następstwie zastosowania środka przymusu bezpośredniego nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia osoby, pracownik ochrony jest obowiązany natychmiast udzielić tej osobie pierwszej pomocy przedmedycznej, a w razie potrzeby lub na jej prośbę podjąć niezwłoczne działania w celu zapewnienia pomocy lekarskiej.

W przypadku gdy nastąpiła śmierć lub podejrzenie śmierci osoby, wobec której zastosowano środek przymusu, pracownik ochrony jest obowiązany niezwłocznie wezwać lekarza.

Kobiecie ciężarnej bezpośrednio po użyciu środka przymusu bezpośredniego należy niezwłocznie zapewnić badanie stanu zdrowia przez lekarza.

W sytuacji gdy wskutek zastosowania środka przymusu bezpośredniego nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia osoby, oraz gdy w wyniku zastosowania środka przymusu nastąpiła śmierć osoby lub szkoda w mieniu, pracownik ochrony jest obowiązany do:

 powiadomienia o zdarzeniu bezpośredniego przełożonego oraz najbliższej jednostki Policji,
 zabezpieczenia, w miarę możliwości, śladów na miejscu zdarzenia i niedopuszczenia na to miejsce, do czasu przybycia Policji, osób postronnych,
 ustalenia, w miarę możliwości, tożsamości osób będących świadkami zdarzenia.

Zgodnie z treścią § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i sposobów użycia przez pracowników ochrony środków przymusu bezpośredniego, każdy przypadek zastosowania środków przymusu bezpośredniego oraz towarzyszące mu okoliczności dokumentuje się w ewidencji prowadzonej przez wewnętrzną służbę ochrony lub przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony osób i mienia.